Keizer Nero

Keizer Nero

Keizer Nero, een van de meest controversiële heersers uit de Romeinse geschiedenis, staat centraal in ons onderzoek naar de dynamiek van macht en de impact van persoonlijke eigenschappen op het bestuur. Geboren als Lucius Domitius Ahenobarbus in 37 na Christus, beklom hij de troon op jonge leeftijd en regeerde hij van 54 tot 68 na Christus. Zijn bewind wordt gekenmerkt door zowel culturele bloei als politieke onrust, wat leidt tot een fascinerende paradox: de man die Rome naar zijn gouden eeuw leidde, wordt ook herinnerd als een tiran die op ongekende wijze wreedheid en decadentie tentoonstelde.

Het was een zonderlinge tijd naar onze normen en opvattingen. Heersers werden de ene dag aangesteld, vereerd, verafgood en aanbeden om de volgende dag te worden vergiftigd of doodgestoken. Tenzij de heerser er vlugger bij was en zijn tegenstanders van kant liet maken voor ze hem kwaad konden doen. Het was een tijd waarin keizerinnen hun man, keizers hun moeder of zonen hun vaders uit de weg ruimden….

In de geschiedenis is Nero bekend gebleven als een der wreedste potentaten die er ooit over het Romeinse Rijk geregeerd hebben. De volksmond zegt wel eens, 'zo vader, zo zoon'. Hier zouden we wel kunnen gewagen van een zoon die een aardje naar zijn moeder had, want Agrippa staat in de geschiedenis bekend als en der slechtste vrouwen die er ooit geleefd hebben. Agrippa, kleindochter van Tiberius, werd in 16 n.Ch. te Keulen geboren. Reeds was ze tweemaal gehuwd geweest, toen ze het door allerlei listen zo ver bracht dat haar oom, keizer Claudius, haar in 49 tot zijn gemalin verhief. Nu achtte ze geen middelen te schandelijk om haar zoon uit het eerste huwelijk, Nero, op de troon te brengen. Zij zou haar eigen man vergiftigen toen deze zijn zoon Britannicus de voorkeur scheen te geven. Zij maakte zich door haar heerszucht en haar wandaden zo gehaat, dat Nero haar zelf door krijgsknechten zou doen vermoorden in het jaar 59. Haar geboorteplaats Colonia Ubiorum ontving van haar de naam Colonia Agrippina, het hedendaagse Keulen.

Oh wat een nette familie!

Nero heette aanvankelijk Lucius Domitius, na de adoptie door Claudius in het jaar 50: Nero Claudius Drusus. Toen hij drie jaar oud was verloor hij zijn vader en nadat zijn moeder door haar broeder, keizer Caligula verbannen was, kreeg hij zijn opleiding bij zijn tante Lepida. Zijn opvoeding stond onder leiding van een soldaat, Burrhus en de filosoof Seneca.

Nero huwde in 53 met de dochter van Claudius en werd door velerlei eerbewijzen boven Britannicus gesteld. Agrippa, zeker van de bijstand van de praetoriaanse wacht, bracht toen, zoals gezegd, Claudius door vergif om het leven en liet Nero door de praetorianen tot keizer uitroepen. dat scheen in die tijd niet zo moeilijk te gaan, maar we moeten hier even een woordje verklaring geven over die praetorianen . Ze bezaten zoveel macht dat ze de moord op Claudius over het hoofd mochten zien en zelf een nieuwe keizer aanstellen. Het waren de soldaten van de lijfwacht van de Romeinse keizers. Aanvankelijk bestaande uit negen scharen van duizend man. Ten tijde van Augustus bevonden zich slechts drie van die legerscharen te Rome. Tiberius verenigde hen in een vaste legerplaats. Keizer Vitellius vermeerderde het aantal legerscharen tot zestien maar het werd na hem tot tien verminderd. Constantijn de Grote zou deze praetorianen ontbinden. Ze stonden onder een of meer praefecten en onderscheiden zich van de andere legerbenden door een hogere soldij en kortere diensttijd. Vooral na Tiberius verkregen de praetorianen grote macht en invloed zodat ze zelfs keizers van de troon wierpen of aanstelden. In 193 hadden ze het al zo ver gebracht dat ze het keizerschap zelfs aan de meestbiedende verkochten.

Zo werd Nero keizer en als dusdanig ook door de senaat erkend. In het begin stond hij nog onder leiding van zijn leermeesters Seneca en Burrhus, de bevelhebber der praetorianen. De eerste jaren van zijn bestuur waren dan ook nog gunstig voor het land en het scheen dat hij de wijze lessen van de filosoof nuttig maakte. Maar de zoon van Claudius, Britannicus, moet hem dwars gezeten hebben want om zeker te zijn dat hij daar geen last meer zou van hebben, liet hij deze in 55 vergiftigen, daartoe aangespoord door de lieftallige Agrippa, zijn moeder.

Oh wat een nette familie!

Ongelofelijke wreedheden

In het jaar 59 n.Ch. begint de onafgebroken reeks van zijn wreedheden en uitspattingen. Het is dan dat hij zijn moeder om het leven liet brengen. In 62 is het de beurt aan zijn echtgenote Octavia, die hij laat vergiftigen om met Poppea Sabina te kunnen huwen. Hij zou later Popea Sanina eveneens vermoorden door haar gewoon dood te stampen.

Het is niet historisch bewezen dat hij zelf de hand had in de grote brand van Rome in 64 maar terwijl de stad in vlammen opging, zag men hem met een lier in de hand, door de puinhopen wandelen terwijl hij een hymne op de brand van Troja zong. Na de brand beschuldigde hij de Christenen en de Joden van dat feit en deed hen op de wreedste wijze vervolgen en martelen. Hij liet hen in het circus door de wilde dieren verscheuren; anderen werden met pek bestreken en dienden als levende toortsen voor de verlichting van zijn tuin.

Toen in 65 de samenzwering van Piso uitlekte, liet hij een verschrikkelijk bloedbad aanrichten waarbij ook zijn leermeester Seneca om het leven kwam.

Zonder schaamte gaf hij zich over aan de ergerlijkste losbandigheden en ontzag noch zijn eigen eer, noch die van anderen. Daarbij was hij zeer ijdel. Hij maakte verzen en deed aan muziek, schilder- en beeldhouwkunst. Bijzonder zocht hij als overwinnaar van wedrennen, als zanger en zelfs als toneelspeler uit te blinken. Aanvankelijk spreidde dat gekroonde monster zijn vermeende talenten ten toon in gesloten kring, later in het openbaar.

In 59 stichtte hij de 'Juvenalia', die bestond uit allerlei theatervoorstellingen, en in het jaar 60 de 'Neronia' of terugkerende feestspelen welke hem in de gelegenheid stelden als beoefenaar van de schone kunsten op te treden. De vijfjaarlijkse Neronia was een groots festival in Griekse stijl. Het bestond uit drie delen: eerst muziek , welsprekendheid en poëzie , tweede gymnastiek en als laatste paardrijden .

Zijn hoogmoed en dood

In 66 begaf hij zich naar Griekenland om ook daar als wedrenner en zanger lauweren te gaan oogsten. Op de puinhopen van de afgebrande stad Rome bouwde hij een paleis, het 'Domus aurea' dat een groot deel van de stad besloeg. Hij deed verder lijnrechte straten aanleggen en liet Rome heropbouwen op de kosten van Italië en de provincies.

Door het beleid van zijn veldheren voerde hij enkele voorspoedige oorlogen in Armenië, Brittannië, Duitsland en Judea. Na zijn terugkeer uit Griekenland barstte eindelijk de reeds smeulende ontevredenheid in een revolutie los in Gallia Narbonensis. (de huidige Provence) Nero werd door de praetorianen in de steek gelaten. In Gallia Narbonensis werd Galba door de aldaar aanwezige legioenen tot imperator uitgeroepen. Uit Rome gejaagd nam hij de vlucht. Achtervolgd en op het punt van ingehaald te worden, liet hij zich op 9 juni 68 door een van zijn vrijgelaten slaven doodsteken.

'Wat een kunstenaar gaat de wereld verliezen!' waren zijn laatste woorden.

Nero was de laatste van het geslacht Julius Claudius der Caesars.